Menenjit Aşısı

Menenjit aşısı nedir, hangi hastalıktan korur?

Menenjit, beyin ve omuriliği saran zarların iltihaplanmasıdır ve acil tıbbi bakım gerektirir.

Halk arasında “menenjit aşısı” denince çoğu zaman meningokok aşısı kastedilir; oysa menenjitten koruyan birden fazla aşı vardır ve bunlar farklı bakterileri hedefler.

Bakteriyel menenjit en ciddi menenjit türüdür; bu menenjiti geçirenlerin yaklaşık 6 kişiden 1'i hayatını kaybeder, 5 kişiden 1'inde ağır komplikasyon görülür.

Bu sayfa Hib, pnömokok ve meningokok aşılarını ayrı ayrı anlatır. Türkiye'nin güncel rutin çocukluk aşı takviminde hangi aşıların yer aldığına dair kesin ifade, resmî ve tarihli Aşı Portalı kaynağı doğrulanmadan bu sayfada yazılmayacaktır.

Menenjitten koruyan aşı türleri

Akut bakteriyel menenjitin dört ana etkeni meningokok (Neisseria meningitidis), pnömokok (Streptococcus pneumoniae), Haemophilus influenzae ve grup B streptokoktur.

Aşılar yaygın bakteriyel menenjit türlerine karşı en iyi korumayı sağlar; meningokok, pnömokok ve Hib'e bağlı menenjit aşı ile önlenebilir.

Hib aşısı dünyada çoğu ulusal çocukluk bağışıklama programında kullanılmaktadır.

WHO, pnömokok konjuge aşılarının (PCV) yaygın kullanımını önermektedir.

Meningokok aşıları A, C, W, Y ve X serogruplarını kapsayan konjuge aşılar ile serogrup B'ye yönelik protein bazlı aşıları içerir; evrensel bir meningokok aşısı yoktur.

Meningokok aşıları alt birimli aşılar arasında sayılmaktadır.

Yani Hib aşısı, pnömokok aşısı ve meningokok aşısı birbirinin yerine geçmez; her biri farklı bir bakteriye karşı koruma sağlar.

Türkiye'de uygulama zamanı

Bu bölüm bilinçli olarak boş bırakıldı. Türkiye'nin güncel Ulusal Çocukluk Dönemi Aşı Takvimi için resmî T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı kaynağına bu sürümde erişilemedi. Doğrulanmış resmî kaynak eklenmeden bu bölüm yazılmayacaktır.

Yan etkiler ve kontrendikasyonlar

Meningokok aşısının önerilebildiği risk durumları arasında kompleman yetmezliği, splenektomi ve aspleni ile ilişkili durumlar, orak hücreli anemi, bazı immünmodülatör tedaviler, BOS kaçağı, eculizumab kullanımı ve Hac/Umre ziyareti listelenmektedir.

Bu başlıkta yalnızca resmî kaynakla desteklenen bilgiler yer alır; kaynak paketine güncel tarihli resmî Türkçe kaynak eklenene kadar bölüm genişletilmeyecektir.

Kimler risk altında ve ne zaman doktora danışılmalı

Yenidoğanlar en çok grup B streptokok açısından risk altındayken çocuk ve ergenlerde meningokok, pnömokok ve Haemophilus influenzae riski öne çıkar.

Meningokok aşılaması belirli risk gruplarında ve Hac/Umre bağlamında önerilmektedir.

Menenjite yol açan bakterilerin çoğu insanın burun ve boğazında taşınır ve kişiden kişiye yakın temasla yayılır.

Menenjitli bir kişiyle aynı evde yaşayanların hekimine danışması, ellerini sık yıkaması, bardak, çatal ve diş fırçası paylaşmaması önerilir.

Menenjitin sık görülen belirtileri ateş, ense sertliği, bilinç bulanıklığı, baş ağrısı, ışığa duyarlılık, bulantı ve kusmadır.

Bebeklerde belirtiler farklı olabilir: az hareketli olma ve uyandırmada güçlük, huzursuzluk, zayıf ve sürekli ağlama, kötü beslenme ve başındaki bıngıldağın kabarması.

Meningokok sepsisinde bastırmakla solmayan karakteristik bir cilt döküntüsü görülebilir.

Menenjit acil tıbbi bakım gerektirir; bu belirtilerde beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Bakteriyel menenjit geçirenlerin 5 kişiden 1'inde işitme kaybı, nöbet, görme, konuşma veya hafıza güçlüğü gibi kalıcı etkiler kalabilir.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• WHO — Meningitis fact sheet (01.04.2025)
• T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı — Aşı Türleri
• T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı — Erişkin Aşılama / risk grupları
• T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı — Aşının yararları ve risk durumları
• WHO — Meningococcal vaccines: WHO position papers

Eksik ve zorunlu kaynak: Türkiye güncel rutin çocukluk aşı takvimi (resmî, tarihli Aşı Portalı dokümanı).

Uzman incelemesi

Bu taslak henüz uzman incelemesinden geçmedi. Çocuk enfeksiyon hastalıkları veya çocuk sağlığı uzmanı onayı olmadan yayımlanmayacaktır.

İlgili Anne365 içerikleri

• Aşı takvimi rehberi: /bebek/asi-takvimi
• Rota aşısı: /bebek/rota-asisi
• Bebeklerde ateş: /bebek/bebeklerde-ates

Takip adımı

Bebeğinizin aşı ve gelişim takibini panelinizden sürdürebilirsiniz: /panel